Vandalizmdən keçən “quruculuq ” yolu » Civil Forum rəsmi səhifəsi
Heykəltaraş vaxtında bütün artıqları kəsib atsa heykəldən yanız postament qalar.
(Mixail Qenin)
Sabirabadda ikinci Heydər Mərkəzinin tikilməsi barədə mətbuatdan məlumatlısınız. Külli miqdarda infrastruktur problemləri ilə üz-üzə qalan Sabirabad rayonunda bu tikiliyə lüzum olub-olmaması böyük bir mövzu olsa da, bu barədə bu gün söhbət açmaq fikrimiz yoxdu. “Birinci mərkəz bəs necə olacaq?” – bax budur əsas sual. Və cavab özünü ləngitmir: “Heç nə! Sadəcə sökəcəklər, təbii ki, başqa təyinat tapılmasa”.
Çox maraqlıdır ki, Azərbaycanda yeni quruculuq-inşaat prosesində vandallıq sindromu ciddi şəkildə özünü biruzə verməkdədir. Birini tikmək üçün digərini uçurmaq tezisi. Dünyanın heç bir yerində tarixə xidmət edən tikililəri dağıdıb külünü göyə sovurmurlar. Elə bil Azərbaycan insanının tarixinə əl qoymaq barədə hansısa rejim məmuru öhdəlik götürüb. Tarix isə təkcə komleks deyil, fərdi informasiyaları da özündə qoruyub saxlayır. Vasif Adıgözəlovun həzin musiqisi sədaları altında mərhum Şövkət Ələkbərovanın Rəsul Rza şeyriyyatını nota düzdüyü məşhur mahnını xatırlayırsızmı:
Qucağında Xəzərin yatıb dincələn Bakı,
Qarı, çiskin yağışı, əyri-köndələn Bakı...
Hanı bəs o əyri-köndələn Bakı? Hanı axşamlar məhlədə toplaşıb özünəməxsuluğu ilə seçilən bakılı ləhcəsi ilə A-dan Z-yə hər şey haqqqında söhbətlər edən, öyüd-nəsihətlərini kənarda top qovan, daha nələrlə məşğul olan yeniyetmələrdən əsirgəməyən Bakı ağsaqqalları? Bu mahnını dinləyən gələcək nəsillər necə təsəvvür edəcəklər tarixi Bakını? Mən qətiyyən yeni tikililərin əleyhinə deyiləm. Göydələnlər də lazımdı, alovu tərənnüm edən əkiz binalar da çox gözəldir, heç qış bulvarının da əleyhinə deyilem. Mənim davam vandalizmlədir.
Son zamanlar səfər etdiyim iki şəhərdə - Təbriz və Tiflisdə tarixlə müasirlyin necə qonşu olduğunu öz gözlərimlə görmüşəm. Oralarda yenisini qurmaq üçün qədimləri yox etmirlər. Öz rahat yaşamın üçün qocalmış valideynlərini öldürüb bir dərəyə atmaq kimi mənasız və cinayətkar bir əməldi bu. Axı niyə bu layihələri həyata keçirmək üçün insanların ailə ocaqlarını söküb-dağıdıb, özlərini dərbədər edirsiz? Niyə əsrlərdir qorunub saxlanılan əyri-köndələn Şirvanşahlar şəhərini tarixdən silmək istəyirsiz?
Dəhşət bununla bitmir! Gəncədə Cavad xanın dəftərxanasını söküb yerində PVC-li- aqlaylı budka-parodiya tikmək hansı məntiqə xidmət edirdi? Bütün bunlara siyasi don geyindirib insanları keçmişindən uzaqlaşdırıb zonbiləşdirmək məqsədi güddüyünüzü, tarixi “silməklə” fərdlərin bir-birinə yadlaşmağını təmin etməklə siyasi rejimin ömrünü artırmağı fikirləşdiyinizi iddia edərdim, amma bu zatən bəllidi deyə bu sayaq fəlsəfi fikirlər yürütməkdən və açıqlamalar verməkdən uzağam. Amma bir sual məni düşündürür. Son 10 il ərzində özünüzün guya yazdığınız kövrək tarixləri niyə silməyə başlamısız? Niyə Heydər Mərkəzlərinin birini söküb, başqasını tikirsiz? Yəni bu da siyasi-fəlsəfi yüklü bir addımdır? Rejimin yaşın kiçiltməkdir məqsəd? Anlamıram ki...
Heç bu vandalizm nümunələrinə vaxt ayırmaq fikrim yox idi, bir neçə gün əvvəl baş vermiş yeni vandalizm olmasaydı. Sabirabadda ilk dəfə qədəm qoyduğum Y.A.Qaqarin adına məktəbin binası söküldü. Heç kimə mane olmurdu bu tikili. Özündə nəhəng tarixi yük daşıyırdı. Sabirabad hələ çar dövründən bu yana rusların, Ukrayna malokanlarının kompakt yaşadığı yer olub. Elə bir köhnə sabirabadlı yoxdu ki, ruslarla bağlı xatirələri olmasın. Böyük əksəriyyəti köçüblər – kimisi o dünyaya, kimisi Rusiya və Ukraynaya. Amma onlarla bağlı və onların xoş xatirələri hələ də qalır yaddaşlarda. Artıq çoxdandır məktəb kimi fəaliyyətini dayandıran dillərdə Qaqarin məktəbi kimi tanınan bu bina rus-malokan var oluşunun Sabirabadda son məbədi idi. Maraqlı bir muzey alınardı, əgər istək olsaydı. Sosial şəbəkələrdə ünsiyyətimizi qoruyub saxladığımız dünya boyunca səpələnmiş müxtəlif milli mənsuniyyəti olan sabirabadlılar – Serqey Dubovskiy, Valentina Qluxova, Zinaida Fateyçeva, Nərgiz Faynerman, Anna Kovqanko, Oleq Kovqanko, Zemfira Yudenko, İnna Denejkina(Siderman), Vera Basova və bir çox başqalarının bu söküntü xəbərindən keçirdiyi hissləri bir görsəydiniz... Bağışlayın dostlar, vandalizm həyatımıza hakim kəsilib...
P.S. Mərkəz tamamlanmış anlayışdır, o çox ola bilməz, lap elə ekvator kimi.
P.P.S. Məndə bəzən elə təəsürat yaranır ki, Bakıda bakılı ləhcəsində danışan kimsə qalmayıb.
Heykəltaraş vaxtında bütün artıqları kəsib atsa heykəldən yanız postament qalar.
(Mixail Qenin)
Sabirabadda ikinci Heydər Mərkəzinin tikilməsi barədə mətbuatdan məlumatlısınız. Külli miqdarda infrastruktur problemləri ilə üz-üzə qalan Sabirabad rayonunda bu tikiliyə lüzum olub-olmaması böyük bir mövzu olsa da, bu barədə bu gün söhbət açmaq fikrimiz yoxdu. “Birinci mərkəz bəs necə olacaq?” – bax budur əsas sual. Və cavab özünü ləngitmir: “Heç nə! Sadəcə sökəcəklər, təbii ki, başqa təyinat tapılmasa”.
Çox maraqlıdır ki, Azərbaycanda yeni quruculuq-inşaat prosesində vandallıq sindromu ciddi şəkildə özünü biruzə verməkdədir. Birini tikmək üçün digərini uçurmaq tezisi. Dünyanın heç bir yerində tarixə xidmət edən tikililəri dağıdıb külünü göyə sovurmurlar. Elə bil Azərbaycan insanının tarixinə əl qoymaq barədə hansısa rejim məmuru öhdəlik götürüb. Tarix isə təkcə komleks deyil, fərdi informasiyaları da özündə qoruyub saxlayır. Vasif Adıgözəlovun həzin musiqisi sədaları altında mərhum Şövkət Ələkbərovanın Rəsul Rza şeyriyyatını nota düzdüyü məşhur mahnını xatırlayırsızmı:
Qucağında Xəzərin yatıb dincələn Bakı,
Qarı, çiskin yağışı, əyri-köndələn Bakı...
Hanı bəs o əyri-köndələn Bakı? Hanı axşamlar məhlədə toplaşıb özünəməxsuluğu ilə seçilən bakılı ləhcəsi ilə A-dan Z-yə hər şey haqqqında söhbətlər edən, öyüd-nəsihətlərini kənarda top qovan, daha nələrlə məşğul olan yeniyetmələrdən əsirgəməyən Bakı ağsaqqalları? Bu mahnını dinləyən gələcək nəsillər necə təsəvvür edəcəklər tarixi Bakını? Mən qətiyyən yeni tikililərin əleyhinə deyiləm. Göydələnlər də lazımdı, alovu tərənnüm edən əkiz binalar da çox gözəldir, heç qış bulvarının da əleyhinə deyilem. Mənim davam vandalizmlədir.
Son zamanlar səfər etdiyim iki şəhərdə - Təbriz və Tiflisdə tarixlə müasirlyin necə qonşu olduğunu öz gözlərimlə görmüşəm. Oralarda yenisini qurmaq üçün qədimləri yox etmirlər. Öz rahat yaşamın üçün qocalmış valideynlərini öldürüb bir dərəyə atmaq kimi mənasız və cinayətkar bir əməldi bu. Axı niyə bu layihələri həyata keçirmək üçün insanların ailə ocaqlarını söküb-dağıdıb, özlərini dərbədər edirsiz? Niyə əsrlərdir qorunub saxlanılan əyri-köndələn Şirvanşahlar şəhərini tarixdən silmək istəyirsiz?
Dəhşət bununla bitmir! Gəncədə Cavad xanın dəftərxanasını söküb yerində PVC-li- aqlaylı budka-parodiya tikmək hansı məntiqə xidmət edirdi? Bütün bunlara siyasi don geyindirib insanları keçmişindən uzaqlaşdırıb zonbiləşdirmək məqsədi güddüyünüzü, tarixi “silməklə” fərdlərin bir-birinə yadlaşmağını təmin etməklə siyasi rejimin ömrünü artırmağı fikirləşdiyinizi iddia edərdim, amma bu zatən bəllidi deyə bu sayaq fəlsəfi fikirlər yürütməkdən və açıqlamalar verməkdən uzağam. Amma bir sual məni düşündürür. Son 10 il ərzində özünüzün guya yazdığınız kövrək tarixləri niyə silməyə başlamısız? Niyə Heydər Mərkəzlərinin birini söküb, başqasını tikirsiz? Yəni bu da siyasi-fəlsəfi yüklü bir addımdır? Rejimin yaşın kiçiltməkdir məqsəd? Anlamıram ki...
Heç bu vandalizm nümunələrinə vaxt ayırmaq fikrim yox idi, bir neçə gün əvvəl baş vermiş yeni vandalizm olmasaydı. Sabirabadda ilk dəfə qədəm qoyduğum Y.A.Qaqarin adına məktəbin binası söküldü. Heç kimə mane olmurdu bu tikili. Özündə nəhəng tarixi yük daşıyırdı. Sabirabad hələ çar dövründən bu yana rusların, Ukrayna malokanlarının kompakt yaşadığı yer olub. Elə bir köhnə sabirabadlı yoxdu ki, ruslarla bağlı xatirələri olmasın. Böyük əksəriyyəti köçüblər – kimisi o dünyaya, kimisi Rusiya və Ukraynaya. Amma onlarla bağlı və onların xoş xatirələri hələ də qalır yaddaşlarda. Artıq çoxdandır məktəb kimi fəaliyyətini dayandıran dillərdə Qaqarin məktəbi kimi tanınan bu bina rus-malokan var oluşunun Sabirabadda son məbədi idi. Maraqlı bir muzey alınardı, əgər istək olsaydı. Sosial şəbəkələrdə ünsiyyətimizi qoruyub saxladığımız dünya boyunca səpələnmiş müxtəlif milli mənsuniyyəti olan sabirabadlılar – Serqey Dubovskiy, Valentina Qluxova, Zinaida Fateyçeva, Nərgiz Faynerman, Anna Kovqanko, Oleq Kovqanko, Zemfira Yudenko, İnna Denejkina(Siderman), Vera Basova və bir çox başqalarının bu söküntü xəbərindən keçirdiyi hissləri bir görsəydiniz... Bağışlayın dostlar, vandalizm həyatımıza hakim kəsilib...
P.S. Mərkəz tamamlanmış anlayışdır, o çox ola bilməz, lap elə ekvator kimi.
P.P.S. Məndə bəzən elə təəsürat yaranır ki, Bakıda bakılı ləhcəsində danışan kimsə qalmayıb.
Комментариев нет:
Отправить комментарий